Gençlik ve Spor Bakanlığı (GSB), bünyesinde görev yapan koruma ve güvenlik görevlilerinin çalışma süreleri ile fazla mesai ödemelerine ilişkin uygulamadaki soru işaretlerini gidermek amacıyla 81 il teşkilatına resmi yazı gönderdi. Yazıda özellikle 12/36 vardiya sistemi, haftalık 40 saati aşan çalışmalar ve resmi-dini bayramlarda yapılan görevlerin nasıl ücretlendirileceğine ilişkin ayrıntılar yer aldı.

Gençlik ve Spor Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından teşkilatlara iletilen değerlendirmede, güvenlik hizmetlerinde çalışan personelin fazla çalışma hesaplamalarının hangi esaslara göre yapılacağı konusunda açıklık sağlandı.

Düzenlemenin özellikle yurt, spor tesisi, gençlik merkezi, kamp ve Bakanlığa bağlı diğer hizmet birimlerinde görev yapan koruma ve güvenlik görevlileri açısından önem taşıdığı belirtiliyor.

Haftalık 40 Saat Sınırı Aşılırsa Farklı Ücret Hesabı

Bakanlığın açıklamasında, personelin bir hafta içerisindeki toplam çalışma süresinin 40 saati aşması durumunda fazla çalışma hükümlerinin devreye girebileceği ifade edildi.

İzinle karşılanamayan ve mevzuat kapsamında fazla çalışma olarak değerlendirilen süreler için belirlenen fazla çalışma ücretinin artırımlı şekilde ödenmesi mümkün bulunuyor.

Bu kapsamda belirli şartları taşıyan çalışmalar için fazla çalışma saat ücretinin 5 katına kadar ödeme yapılabiliyor. Uygulamada ayrıca personel başına aylık fazla çalışma ödemesinde 90 saatlik sınır bulunuyor.

Bayramda Görev Yapan Güvenlik Personeline 3 Katlı Hesap

Resmi ve dini bayramlarda fiilen görev yapan koruma ve güvenlik görevlileri açısından ise ayrı bir ödeme yöntemi uygulanıyor.

Buna göre, şartları taşıyan bayram çalışmalarında fazla çalışma saat ücretinin 3 katı üzerinden ödeme yapılabiliyor.

Ancak aynı çalışma saatinin hem bayram çalışması kapsamında 3 kat hem de haftalık 40 saati aşan fazla çalışma kapsamında 5 kat olarak iki kez ücretlendirilmesi söz konusu değil.

Çalışmanın niteliğine göre ilgili saat için hangi ödeme oranının uygulanacağı haftalık toplam çalışma süresi dikkate alınarak belirleniyor.

Aynı Vardiyada 3 Kat ve 5 Kat Hesaplama Yapılabilir

Bakanlığın değerlendirmesinde dikkat çeken noktalardan biri, aynı bayram vardiyası içerisinde farklı ödeme oranlarının uygulanabilmesi.

Örneğin bir personelin bayram günü öncesinde hafta boyunca 34 saat çalıştığı ve bayram gününde 8 saat daha görev yaptığı varsayıldığında, ilk 6 saatlik çalışma haftalık 40 saatlik sınırı tamamlıyor.

Bu nedenle söz konusu 6 saat için bayram çalışmasına ilişkin 3 kat üzerinden ödeme gündeme geliyor.

Kalan 2 saat ise haftalık 40 saatin üzerine çıktığından, şartların oluşması halinde 5 kat fazla çalışma ücreti kapsamında değerlendiriliyor.

Dolayısıyla bayram günü yapılan 8 saatlik çalışmanın tamamının otomatik olarak aynı katsayıyla ücretlendirilmesi gerekmiyor.

8 Saatlik Ödeme Her Çalışana Otomatik Verilmiyor

Resmi yazıda ayrıca bayram çalışmalarında geçen “8 saate tekabül eden tutar” ifadesine ilişkin önemli bir açıklama yapıldı.

Bu ifade, bayram gününde görev yapan her personele hiçbir koşul aranmaksızın 8 saatlik ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor.

Personel bayram günü 5 saat fiilen çalışmışsa, ödeme fiilen gerçekleştirilen 5 saatlik çalışma üzerinden hesaplanıyor.

Fiili çalışma süresinin 8 saat veya daha fazla olması durumunda ise ilgili ödeme bakımından 8 saatlik sınır dikkate alınıyor.

12/36 Vardiyalarda Dinlenme Süreleri İçin Kritik Ayrıntı

GSB'nin yazısında 12/36 vardiya sistemiyle çalışan güvenlik görevlilerini ilgilendiren önemli bir değerlendirme de yer aldı.

12 saatlik vardiya içerisinde kullanılan yemek ve dinlenme sürelerinin her durumda çalışma süresinden otomatik olarak çıkarılması gerekmiyor.

Burada belirleyici unsur, personelin söz konusu mola sırasında görev ve sorumluluğunun devam edip etmediği.

Güvenlik görevlisi yemek veya dinlenme sırasında görev yerinden ayrılamıyor, güvenlik ve gözetim yükümlülüğünü sürdürüyor ve gerektiğinde olaylara müdahale etmek zorunda kalıyorsa, bu sürenin gerçek anlamda serbest dinlenme süresi olarak değerlendirilmemesi mümkün.

Bu durumda söz konusu zamanın çalışma süresine dahil edilmesi, haftalık çalışma süresinin hesaplanmasında doğrudan etkili olabiliyor.

Görev Yerinden Ayrılamama Kriteri Önem Kazanıyor

Özellikle 12/36 sisteminde çalışan personel açısından en önemli konulardan biri, mola süresinde görev yerinin terk edilip edilemediği.

Bir güvenlik görevlisinin dinlenme sırasında dahi görev alanını gözetmesi, güvenlik olaylarına müdahale etmesi veya amirinin talimatıyla çalışmaya devam etmesi gerekiyorsa, bu sürenin çalışma süresine dahil edilmesi gündeme gelebiliyor.

Bu hesaplama, haftalık 40 saatlik sınırın aşılıp aşılmadığının belirlenmesinde de önem taşıyor.

Hangi Günlerde Bayram Mesaisi Uygulanıyor?

Artırımlı bayram çalışması kapsamında resmi ve dini bayram günleri dikkate alınıyor.

Uygulama kapsamında;

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı,

19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı,

30 Ağustos Zafer Bayramı,

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı,

28 Ekim günü saat 13.00'ten sonraki bölüm,

Ramazan Bayramı,

Kurban Bayramı

gibi resmi tatil dönemlerinde yapılan fiili çalışmalar değerlendiriliyor.

Dini bayramların arefe günlerinde ise saat 13.00'ten sonraki çalışmaların bayram mesaisi kapsamında ele alınması gerekiyor.

Düzenleme Özel Sektördeki Güvenlik Görevlilerini Kapsamıyor

Bakanlığın yazısının kapsamı konusunda da dikkat edilmesi gereken bir nokta bulunuyor.

Söz konusu değerlendirme, Gençlik ve Spor Bakanlığı bünyesinde görev yapan memur ve sözleşmeli statüdeki koruma ve güvenlik görevlilerinin çalışma ve fazla mesai uygulamalarına ilişkin.

Bu nedenle açıklamaların özel güvenlik şirketlerinde çalışan tüm güvenlik görevlileri için doğrudan yeni bir ücret düzenlemesi anlamına geldiği düşünülmemeli.

Yeni Bir Hak Getirilmedi, Uygulama Açıklığa Kavuşturuldu

Bakanlığın gönderdiği yazının temel amacı yeni bir fazla mesai hakkı oluşturmak değil, mevcut düzenlemelerin farklı durumlarda nasıl uygulanacağını açıklığa kavuşturmak.

Haftalık 40 saati aşan ve ilgili şartları taşıyan çalışmalar için uygulanan artırımlı fazla çalışma ödemeleri ile resmi ve dini bayramlarda yapılan fiili çalışmalar için öngörülen ödemeler daha önceki düzenlemelerde de yer alıyordu.

Yeni açıklamayla özellikle aynı vardiyanın bir bölümünün bayram çalışması, diğer bölümünün ise haftalık 40 saati aşan fazla çalışma olarak değerlendirilmesi gibi durumlara ilişkin hesaplama yöntemi netleştirildi.

Güvenlik Görevlileri Bordrolarını Kontrol Edebilecek

Yeni açıklama, özellikle 12/36 sisteminde çalışan personelin çalışma sürelerini ve bordrolarını kontrol etmesi açısından önem taşıyor.

Personelin vardiya çizelgelerini, fiilen çalıştığı saatleri, dinlenme sürelerinin niteliğini ve bordrosunda yer alan fazla çalışma ödemelerini karşılaştırması mümkün.

Özellikle görev yerinden ayrılamayan ve mola sırasında da güvenlik sorumluluğu devam eden personelin dinlenme sürelerinin nasıl değerlendirildiği, haftalık 40 saat hesabı bakımından kritik hale geliyor.

Bu nedenle GSB bünyesindeki koruma ve güvenlik görevlilerinin kendi vardiya kayıtları ile bordro hesaplamalarını Bakanlığın gönderdiği yazıda belirtilen esaslar çerçevesinde incelemesi önem taşıyor.