Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde devam eden Ebola salgını nedeniyle alarm seviyesini yükseltti. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, salgının mevcut hızını koruması halinde daha önce kayıtlara geçen en ölümcül Ebola salgınını geride bırakabileceği uyarısında bulundu.

15 Mayıs 2026'da resmen ilan edilen salgında şimdiye kadar en az 4 bin 300 vaka tespit edilirken, 2 binden fazla kişi hayatını kaybetti. DSÖ'ye göre mevcut tablo, 2014-2016 yılları arasında Batı Afrika'da yaşanan ve yaklaşık 11 bin kişinin ölümüne neden olan Ebola salgınının aşılabileceğine işaret ediyor.

Virüs Aylar Önce Yayılmaya Başlamış

Salgının mayıs ayında resmi olarak duyurulmasına rağmen, sağlık yetkilileri Ebola virüsünün Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde çok daha önce dolaşıma girdiğini belirtiyor. Yapılan araştırmalara göre ilk yayılımın şubat ayında başladığı, ilk vakaların ise sıtma ve tifo gibi hastalıklarla karıştırıldığı değerlendiriliyor.

Salgının merkezine yakın Bunia kentinde açıklamalarda bulunan DSÖ Afrika Direktörü Dr. Mohamed Janabi, salgınla mücadelede yaşanan zorluğu, "Biz virüsü kovalıyoruz ama virüs bizim önümüzde gidiyor" sözleriyle ifade etti.

Nadir Görülen Ebola Türü Etkili Oluyor

2026 yılındaki salgına, daha önce yalnızca 2007 ve 2012 yıllarında tespit edilen Bundibugyo türü Ebola virüsünün neden olduğu bildirildi. Bu türün nadir görülmesi, salgına yönelik mücadelede önemli güçlüklerden biri olarak öne çıkıyor.

Bundibugyo türüne karşı henüz onaylanmış bir aşı veya yaygın şekilde kabul gören bir ilaç bulunmuyor. Bununla birlikte bilim insanları hem aşı hem de tedavi geliştirmek için çalışmalarını hızlandırmış durumda.

Sağlık Ekipleri Vakaların Tamamına Ulaşamıyor

Salgının kontrol altına alınmasını zorlaştıran en önemli unsurlardan biri ise Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusundaki bölgesel istikrarsızlık. DSÖ yetkilileri, sağlık çalışanlarının vakaların yalnızca yaklaşık yüzde 30'una ulaşabildiğini açıkladı.

DSÖ, salgının yayılma hızını üç ay içerisinde tersine çevirmeyi hedefliyor. Ancak kurum, bu hedefin Ebola'nın tamamen ortadan kaldırılması anlamına gelmediğini, öncelikli amacın virüsün bulaşmasını kontrol altına almak olduğunu vurguluyor.

Ebola Nasıl Bulaşıyor?

Ebola, enfekte kişilerin kanı ve kusmuk gibi vücut sıvılarıyla doğrudan temas yoluyla insandan insana bulaşabiliyor. Virüsü taşıyan kişilerde belirtiler enfeksiyondan sonraki 2 ila 21 gün içerisinde ortaya çıkabiliyor.

Hastalığın ilk belirtileri arasında ani ateş, baş ağrısı ve halsizlik bulunuyor. İlerleyen aşamalarda kusma ve ishal görülebilirken, ağır vakalarda organ yetmezliği gelişebiliyor.

Aşı İçin İlk İnsanlı Deney Onayı

Salgınla mücadelede umut veren gelişmelerden biri ise Bundibugyo türüne yönelik aşı çalışmaları oldu. İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (MHRA), geliştirilen bir aşının ilk insanlı klinik deneylerinin yapılmasına onay verdi.

Oxford Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından geliştirilen aşı, Oxford-AstraZeneca'nın Covid-19 aşısında kullanılan teknoloji temel alınarak hazırlanıyor. Bunun yanı sıra üç farklı ekip de Bundibugyo türüne karşı aşı geliştirme çalışmalarını sürdürüyor.

DSÖ ayrıca Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde iki antiviral tedavinin etkinliğini değerlendirmek amacıyla ayrı bir klinik araştırmaya destek veriyor.

Bilim dünyasının yürüttüğü aşı ve tedavi çalışmaları sürerken, DSÖ'nün uyarıları salgının kontrol altına alınması için erken müdahalenin kritik önem taşıdığını ortaya koyuyor. Vaka takibinin güçlendirilmesi, sağlık ekiplerinin ulaşamadığı bölgelere erişimin sağlanması ve bulaş zincirlerinin kırılması, salgının seyrini belirleyecek başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.